مقاله با عنوان خانواده یک نهاد اجتماعی

مقاله با عنوان خانواده یک نهاد اجتماعی

مقاله با عنوان خانواده یک نهاد اجتماعی

46 صفحه word |فونت tahoma سايز 12| قابل اجرا در آفيس 2010 و نسخه هاي جديدتر|قابل ويرايش و آماده چاپ

بخشي از تحقيق 

* نقش‌ها و جايگاه‌هاي خانوادگي:

هر گروه داراي الگوهاي نسبتاً پايداري در روابط خويش است و همين الگوها پايگاه افراد و نقش هاي آنها را مشخص مي كند. خانواده نيز همچون ديگر گروههاي اجتماعي داراي ساختاري ويژه است كه از نوع تعامل و روابط متقابل اعضاء آن با يكديگر نشأت مي گيرد. ساختاري كه بركليت خانواده حاكم است خط و مشي زندگي، نقشها و كاركردهاي خانواده را نشان مي دهد مثلاً الگوي زندگي يك خانواده عشايري كوچ نشين ، ترسيم كننده نقشهاي و كاركردهاي خاصي است كه چه بسا با ساختار يك زندگي روستايي فرق مي كند.

به عقيده كنت روابطي كه در داخل خانواده‌هاست مشخص‌كننده يا نمونه روابط گوناگوني است كه مي‌تواند در ميان افراد آدمي وجود داشته باشد( جزوء 23 حوزه دانشگاه ص12) درواقع مي‌توان گفت در خانواده نيز همچون ديگر نهادهاي اجتماعي كه نوع روابط دروني آن نوع ساخت آن را مشخص مي‌كند روابطي سازمان يافته و تعريف شده وجود دارد اشكال اين روابط به دليل تأثرپذيري تحول خانواده از تغييرات اجتماعي محيط پيرامون از زماني به زماني ديگر دائماً در حال تغيير و تحول است. يكي از اختلافات عمده نهاد خانواده با نهادهاي ديگر گوناگوني سطوح روابط دروني موجود در آن مي‌باشد بطور مثال مي‌توان از روابط برابري ميان برادران، رابطه احترام ميان فرزندان و پدر و مادر و رابطه مهرباني ميان مادر و پدر و فرزندان نام برد. بنابراين از خانواده در قياس‌ با نهادهاي ديگر اجتماعي مي‌توان به عنوان ساختي پيچيده‌تر ياد كرد. از طرفي كاركردهاي خانواده نيز متعددند. البته اين وظايف نيز در طول زمان و در ميان انواع گوناگون خانواده متغيرند كه در مباحث بعدي بدان پرداخته خواهد شد. همچنين اندازه و قلمرو كمي خانواده نيز مي تواند در تعيين نقشهاي و وظايف آن مؤثر باشد. در واقع ساختار كلي خانواده تا حد زيادي  متأثر از ويژگي كمي آن است مثلاً خانواده گسترده به جهت افزايش كميت آن نسبت به خانواده هسته اي نقش و وظايف متفاوتي دارد. خانواده گسترده افراد سه نسل يا بيشتر را در يك خانواده در بر مي گيرد ، در حاليكه خانواده هسته اي تنها متشكل از پدر و مادر و فرزندان است. اين تغيير كميت در قواعد و ضوابط كنشي ميان اعضاي خانواده تأثيرگذار است ( فور سايت ، دانلسن ، پويايي گروه ، ترجمه دكتر نجفي زند ، نشر دوران ، 1380 ، ص 37 الي 40 )

 


* تعريف نقش و جايگاه اجتماعي

مجموعه فعاليت‌هاي منظمي كه مطابق آداب و رسوم اجتماعي براي برخي كارها صورت مي‌گيرد اعم از اينكه ساده يا پيچيده باشد و بخوبي در هر اجتماعي انساني مشخص باشد برطبق رسوم اخلاقي و اجتماعي صورت گيرد نقش نام دارد.( اينكلس جامعه‌شناسي چيست؟ ص 102)

 از آنجا كه رسوم اخلاقي جامعه از جانب اكثريت قابل توجهي حمايت مي‌شود عدم التزام آن مطمئناً فرد را با تبعات فراواني روبرو خواهد كرد. درواقع مي‌توان نقش را امري اجتماعي دانست دوركيم امور اجتماعي را اموري شي‌واره تلقي مي كند . همان‌طور كه در محيط پيرامون چنانچه آدمي بدون توجه به اطراف پيش‌روي كند و اشياء اطراف خود را ناديده انگارد مستوجب فشارها و ضربه‌هايي خواهد شد، چنانچه رويكردي دوركيمي به قضيه داشته باشيم عدم اجراي نقش نيز با تبعات و فشارهاي سخت اجتماعي مواجه خواهد شد لذا اجراي نقش را از طرفي مي‌توان عمل‌كردن به امري دروني در قالب انتقال فرهنگي از جانب خانواده دانست و از طرفي ديگر مي‌توان آن را امري خارجي فرض كرد كه برخورد با آن عواقب ناخوشايند اجتماعي را بدنبال خواهد داشت.

نقش‌هايي كه افراد در جامعه به عهده مي‌گيرند در تناسب با پايگاه‌هايي است كه در سلسله مراتب روابط اجتماعي اشغال كرده‌اند. البته اين بدان معنا نيست كه تمام سيستم‌ها از روابط سلسله مراتبي برخوردارند زيرا سيستم‌هايي نيز وجود دارند كه در آن مقام و پايگاه‌ها از هم مجزا و با هم متفاوت مي‌گردند. به فرهنگ هلاكوئي نقش را عبارت است از يك سلسله مراتب انتظارات و مسئوليتهايي كه به دارنده پايگاه اجتماعي تعلق دارد. ( هلاكوئي -  جامعه امروز ص58)در روابط با سيستم خانواده كه افراد هر يك نقشي را در آن به عهده گرفته‌اند صريحاً مي‌توان گفت كه سيستم سلسله مراتبي يا غير آن حاكم است زيرا به نسبت نوع خانواده اين سيستم‌ها نيز طبيعتاً بايستي تغيير كنند بطور مثال در سيستم خانواده پدرسالار پايگاه و نقش پدر مهمتر از بقيه اعضا تلقي مي‌شود عكس اين مطلب نيز صادق است در سيستم مادرتباري نيز نقش پدر به عنوان نقش برتر كه بر ديگر اعضا خانواده تحكم و تسلط بيشتري دارد كمرنگ مي گردد و مادر به عنوان عنصر و مهره اصلي خانواده مطرح مي‌شود به نظر مي‌رسد در خانواده‌هاي هسته‌اي امروزين هرچه بيشتر مي‌رويم سيستم سلسله مراتبي خانواده كمرنگ مي‌‌شود و پايگاه‌ها و نقش‌هاي در ارتباط با آن صرفاً از يكديگر مجزا مي‌گردند. اين پايگاه‌ها انواع مختلفي دارند« يعني پايگاه‌ها ا زجانب جامعه همراه با وظايف، مسئوليت‌ها و حقوق مربوط به آن و براساس ويژگي‌هاي فردي به شخص تحميل مي‌شود پايگاه منسوب ناشي از مشخصاتي است كه فرد در آنها كوچكترين كنترلي ندارد مانند  سن، جنس، رنگ پوست يا عضويت در گروه‌هايي كه تغيير آن بسيار مشكل است مانند خانواده، دين يا مليت،( جامعه امروز، هلاكوئي ص60) در مقابل پايگاه‌هاي محقق وجود دارند كه فرد مي‌تواند پس از كسب شرايط لازم به آن دست يابد مثل كسب درآمد، يا ارتقاء تحصيلات نقش را مي‌توان از جنبه‌اي ديگر نيز مورد بررسي قرار داد« نقش عيني سلسله رفتاري است كه با  توجه به هنجارهاي اجتماعي از فرد انتظار مي‌رود آنها را انجام دهد و نقش ذهني انتظاري است كه فرد در مورد رفتار ديگران و رفتار خود دارد. نقش عمل شده اشاره به رفتار آشكار فرد دارد.»( همان ص61)

 

* نقش زن و مرد در خانواده:

مطابق با تعاريفي كه عنوان شد به نظر مي‌رسد آنچه كه غالباً موجب جدايي فكري و گسست خانواد‌گي ميان زن و مرد مي‌گردد به دليل تقابلي است كه ميان نقش‌ ذهني و عيني بوجود مي‌آيد نقش عيني نقشي تعريف شده‌است كه بايستي توسط خانواده كه اولين نهاد در جهت اجتماعي‌كردن كودك است به وي تعليم داده شود اما بعضاً به دليل تربيت نادرست و يا وجود حفره‌هاي تربيتي يعني تربيت ناقص نقشي كه فرد از خود انتظار انجامش را دارد يعني نقش ذهني كه در نهايت به نقش عمل شده مبدل مي‌گردد يا به عبارتي در رفتار فرد مجسم مي‌شود با نقش عيني يعني نقشي كه همسر و جامعه از او انتظار ايفايش را دارند تخاصم و تقابل پيدا مي‌كند . بخش مهمي از نظام گسيختگي كه در آن ظاهراً خانواده از هم نمي‌پاشد اما ذهناً و روحاً زن و مرد از يكديگر فاصله گرفته‌اند و همبن منجر به بروز تنشهاي بيشمار خانوادگي مي‌گردد, از عدم اجراي درست وظايف زن و مرد نسبت به يكديگر و انتظاراتي كه از يكديگر دارند نشأت مي‌گيرد.

 


خرید آنلاین